Οστεοπόρωση

Οστεοπόρωση είναι η προοδευτική καταστροφή των οστών.

Προκαλείται από μείωση της μάζας / πυκνότητάς τους με συνέπεια την ελάττωση της μηχανικής τους αντοχής, την αυξημένη ευθραυστότητά τους και κατ΄ επέκταση τον αυξημένο κίνδυνο κατάγματος.

Το ήμισυ των γυναικών άνω των 50 ετών θα εμφανίσουν κάποια στιγμή οστεοπορωτικό κάταγμα.

Η μέγιστη οστική μάζα επιτυγχάνεται γύρω στην ηλικία των 30 ετών. Στη συνέχεια παρατηρείται μια περίοδος διατήρησής της (έως τα 40 περίπου έτη), μετά παρουσιάζεται προοδευτική ελάττωσή της, λόγω αύξησης του ρυθμού οστικής καταστροφής.

Η οστική αυτή αποδόμηση είναι πολύ έντονη κατά την πρώτη 3ετία της εμμηνόπαυσης, ακολούθως ο ρυθμός ελάττωσης της οστικής μάζας επιβραδύνεται αλλά παρατείνεται για διάστημα 10 ετών περίπου.

Συνοπτικός Οδηγός: Οστεοπόρωση & Υγεία των Οστών

Η οστεοπόρωση είναι μια σταδιακή απώλεια οστικής μάζας που αυξάνει τον κίνδυνο καταγμάτων. Η πρόληψη είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης:

• “Σιωπηρή” Νόσος: Η απώλεια οστού συμβαίνει χωρίς πόνο. Συχνά το πρώτο σύμπτωμα είναι ένα κάταγμα (σπονδυλική στήλη, ισχίο, καρπός).
• Κρίσιμη Περίοδος: Η οστική αποδόμηση επιταχύνεται δραματικά κατά την πρώτη 3ετία της εμμηνόπαυσης. Ο έλεγχος οστικής πυκνότητας (Screening) είναι απαραίτητος.
• Παράγοντες Κινδύνου: Το κάπνισμα, η καθιστική ζωή, η υπερβολική καφεΐνη, το χαμηλό σωματικό βάρος και το οικογενειακό ιστορικό αυξάνουν την πιθανότητα νόσου.
• Φυσική Πρόληψη: Η διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D, σε συνδυασμό με ασκήσεις που φορτίζουν τα οστά (π.χ. βάρη, τρέξιμο), ενισχύει τη σκελετική αντοχή.
• Θεραπεία: Υπάρχουν σύγχρονα φάρμακα που αναστέλλουν την καταστροφή του οστού και διεγείρουν την αναπαραγωγή του, πάντα υπό την καθοδήγηση του γυναικολόγου.

ΤΥΠΟΙ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Υπάρχουν τρεις τύποι οστεοπόρωσης:

Η ΠΡΩΤΟΠΑΘΗΣ

Αυτή διακρίνεται στη:

α) μετεμμηνοπαυσιακή (τα πρώτα 10 έτη της εμμηνόπαυσης) και

β) την μεταγενέστερη γεροντική.

Η ΔΕΥΤΕΡΟΠΑΘΗΣ

Προκαλείται από:

α) ασθένειες (χρόνιες παθήσεις του ήπατος, των νεφρών, διάφορες ενδοκρινοπάθειες),

β) παρατεταμένη χρήση φαρμάκων (κορτιζόνη, ηπαρίνη, αντιεπιληπτικά, αντικαταθλιπτικά) ή ουσιών (κάπνισμα, αλκοόλ)

γ) διατροφικές διαταραχές (ανεπάρκειες ασβεστίου, φωσφόρου, βιταμίνης D) και

δ) χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. αφαίρεση των ωοθηκών).

Η ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ

Της νεαρής ηλικίας η οποία ειναι αγνώστου αιτιολογίας.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Η οστεοπόρωση εμφανίζεται συχνότερα:

1. στις γυναίκες της λευκής φυλής

2. στις καπνίστριες

3. στις αδύνατες γυναίκες

4. σε κατάχρηση κατανάλωσης καφέ και αλκοόλ

5. σε γυναίκες με μικρή αναπαραγωγική περίοδο (αργοπορημένη εμφάνιση πρώτης περιόδου,  πρώιμη/πρόωρη εμμηνόπαυση)

6. σε γυναίκες με ελαττωμένη σωματική δραστηριότητα ή μακροχρόνια ακινητοποιημένες

7. σε γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Η οστεοπόρωση χαρακτηρίζεται ως ¨σιωπηρή επιδημία¨. Επειδή η οστική απώλεια συμβαίνει σταδιακά δεν εμφανίζονται συμπτώματα για αρκετά χρόνια ενώ όταν αυτά εκδηλωθούν συνήθως δεν γίνονται αντιληπτά αφού δεν είναι έντονα ούτε και ειδικά.

Έτσι σε προχωρημένη οστεοπόρωση παρουσιάζονται συμπτώματα όπως πόνος στην πλάτη ή/και στη μέση, παραμορφώσεις του σώματος (απώλεια ύψους, κύφωση ή σκολίωση) τα οποία αποδίδονται συνήθως από την γυναίκα σε ¨γεράματα¨ με αποτέλεσμα να μην σπεύδει άμεσα στο ιατρό οπότε η νόσος διαγιγνώσκεται πλέον όταν εμφανιστεί το πρώτο «κλασικό» της σύμπτωμα που είναι το κάταγμα. Για τον λόγο αυτόν συνιστάται ο προληπτικός περιοδικός έλεγχος της οστικής πυκνότητας.

ΟΣΤΑ ΠΟΥ ΠΛΗΤΤΟΝΤΑΙ ΣΥΧΝΟΤΕΡΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ

Η πιο συνηθισμένες περιοχές καταγμάτων είναι η σπονδυλική στήλη, το ισχίο, και το κατώτερο αντιβράχιο (κερκίδα). Ωστόσο κατάγματα προκύπτουν επίσης στο βραχιόνιο, το μηριαίο οστό, την κνήμη, την πύελο και τις πλευρές.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Στη διάγνωση της οστεοπόρωσης βοηθούν:

1. Το ιστορικό (ηλικία της γυναίκας, παρατεταμένη αμηνόρροια, χειρουργικές επεμβάσεις, διατροφή, άσκηση, ύπαρξη άλλων παθήσεων, λήψη φαρμάκων κ.α.).

2. Ο προληπτικός περιοδικός έλεγχος της οστικής πυκνότητας (Screening). Ακτινολογική εξέταση ανώδυνη και αναίμακτη που επιβεβαιώνει την ύπαρξη οστεοπόρωσης, καθορίζει την έκταση των οστεοπορωτικών αλλοιώσεων και τον κίνδυνο κατάγματος.

3. Οι εργαστηριακές εξετάσεις ούρων και αίματος οι οποίες προσδιορίζουν το ποσοστό του οστού που έχει καταστρέφει ή που έχει αποκατασταθεί μετά από τη θεραπεία.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ:

α) σε προληπτική θεραπεία και την

β) θεραπεία της εγκατεστημένης οστεοπόρωσης.

Χρησιμοποιούνται φάρμακα τα οποία αναστέλλουν την οστική καταστροφή, διεγείρουν την οστική αναπαραγωγή και επικουρικά των ανωτέρω όπως βιταμίνη D και το ασβέστιο.

ΕΠΙΣΗΣ Ο ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗΝ ΟΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ.

Πρακτικές που μειώνουν τον κίνδυνο οστεοπορωτικών καταγμάτων είναι:

1. η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας με ασκήσεις που φορτίζουν τα οστά (όπως η άρση βαρών, το τρέξιμο, η αεροβική γυμναστική, η άνοδος σκάλας κ.α.),

2. η διακοπή του καπνίσματος, της κατανάλωσης οινοπνεύματος, της υπερβολικής κατανάλωσης καφέ και

3. η σωστή διατροφή (αύξηση βάρους σε λιποβαρείς γυναίκες, κατανάλωση γαλακτοκομικών).

Συμβουλευτείτε πάντα τον γυναικολόγο σας για εξατομικευμένες οδηγίες.

Έχετε περισσότερες απορίες;

Η πρόληψη ξεκινά από τη σωστή ενημέρωση. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τις κατάλληλες τροφές, τους τύπους ασκήσεων και πρακτικές συμβουλές για την καθημερινότητά σας:

👉 Επισκεφθείτε τη σελίδα FAQ και διαβάστε την ερώτηση Οστεοπόρωση & Υγεία των Οστών