Ενδομητρίωση

ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΣΒΑΛΛΕΙ Η ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ

Περιοχές, στις οποίες μπορεί να αναπτυχθεί, μη φυσιολογικά, ενδομήτριο είναι:

1. Oι ωοθήκες,

2. Οι σάλπιγγες,

3. Tα τοιχώματα της κοιλιάς,

4. Το τοίχωμα του εντέρου,

5. Το τοίχωμα της ουροδόχου κύστης,

6. Σπανιότερα απομεμακρυσμένα όργανα ή ιστοί (πχ. πνεύμονες, εγκέφαλος κ.α.).

Η ενδομητρίωση είναι πάθηση απολύτως καλοήθης (δεν εξελίσσεται σε καρκίνο) και αυτοπεριοριζόμενη. Υποχωρεί δηλαδή πλήρως χωρίς ιατρική παρέμβαση, κατά την εγκυμοσύνη και την εμμηνόπαυση. Ωστόσο, σε ορισμένες γυναίκες μπορεί να παραμείνει ενεργή για πολλά χρόνια, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής και την καθημερινότητα.

ΠΩΣ ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ Η ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ

Υπάρχουν πολλές εικασίες για τα πιθανά αίτια της νόσου, καμία όμως δεν έχει πλήρως τεκμηριωθεί. Κατά καιρούς έχουν θεωρηθεί υπεύθυνοι κληρονομικοί παράγοντες, ανοσολογικές διαταραχές κ.α.

ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΑΝΤΩΣ ΕΙΝΑΙ :

α) η αυθόρμητη εμφάνιση των εκτόπων εστιών της νόσου και

β) η μεταφορά (δια των σαλπίγγων κατά την εμμηνορρυσία) και εμφύτευση ενδομητρικού ιστού σε άλλα όργανα και ιστούς.

Πρόσφατες μελέτες εξετάζουν επίσης τον ρόλο της φλεγμονής, καθώς φαίνεται ότι οι γυναίκες με ενδομητρίωση έχουν διαφορετικά επίπεδα συγκεκριμένων κυτταροκινών.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ και ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ Η ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ

Αν και συχνά είναι ασυμπτωματική και εντοπίζεται τυχαία (π.χ. σε χειρουργικές επεμβάσεις στην κοιλία), τα συνηθέστερα συμπτώματα / προβλήματα που προκαλεί είναι:

1. Πόνος – επώδυνη εμμηνορρυσία (δυσμηνόρροια), άλγος κατά τη συνουσία (δυσπαρευνία) και πόνος κατά την αφόδευση ή την ούρηση.

2. Υπογονιμότητα – παρατηρείται στο 1/3 περίπου των γυναικών με ενδομητρίωση. Τα αίτια είναι άγνωστα, πιθανολογείται ότι η νόσος προξενεί ένα ακατάλληλο περιβάλλον στη μήτρα όπου εμφυτεύεται το έμβρυο.

3. Επιπλέον, πολλές γυναίκες αναφέρουν χρόνια κόπωση, πονοκεφάλους ή πεπτικές ενοχλήσεις, που συχνά συνυπάρχουν με την ενδομητρίωση.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ

Τεκμηριώνεται αποκλειστικά χειρουργικά (λαπαροσκοπιση) με την ανεύρεση, για παράδειγμα, ερυθρών κηλίδων στο περιτόναιο ή/και άλλου, σοκολατοειδών κύστεων στις ωοθήκες, συμφύσεων στην πύελο μη αποδιδόμενων σε άλλα αίτια.

Υποψία μπορεί να τεθεί με υπερηχογράφημα ωοθηκών ή με εργαστηριακές εξετάσεις.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και μαγνητική τομογραφία (MRI) για καλύτερη απεικόνιση των εστιών.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗΣ

Η ενδομητρίωση δεν χρειάζεται πάντα θεραπεία, ειδικά αν δεν δημιουργεί προβλήματα στη γυναίκα.

Εάν ωστόσο προκαλεί συμπτώματα ή υπάρχει επιθυμία εγκυμοσύνης τότε απαιτείται αντιμετώπιση.

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ:

1. Συμπτωματική: Αντιμετωπίζονται τα συμπτώματα και όχι η νόσος, με αναλγητικά και αντισυλληπτικά,

2. Προσωρινά θεραπευτική: τουτέστιν προσωρινή υποχώρηση των εστιών και των συμπτωμάτων της νόσου είτε φαρμακευτικά (ορμονοθεραπεία) ή/και χειρουργικά. Μετά πάντως από την ολοκλήρωση αυτής της θεραπείας, σε άλλοτε άλλο χρόνο, η νόσος υποτροπιάζει,

3. Μόνιμα θεραπευτική: σε σοβαρές περιπτώσεις και εφόσον δεν υπάρχει επιθυμία για κύηση, η υστερεκτομή μετά των ωοθηκών αποτελεί τη θεραπεία εκλογής.

4. Σε υπογονιμότητα: Η χειρουργική αφαίρεση των σοκολατοειδών ωοθηκικών κύστεων και των εστιών της νόσου στο περιτόναιο, βελτιώνει τις πιθανότητες για κύηση. Ωστόσο η ορμονική ή/και χειρουργική αντιμετώπιση μονήρους εστίας ενδομητρίωσης δεν τροποποιεί τα ποσοστά της γονιμότητας ούτε εξωσωματικής γονιμοποίησης.

5. Νεότερες θεραπείες ερευνούν τη χρήση βιολογικών παραγόντων και εξατομικευμένης ιατρικής, με στόχο τη μείωση της φλεγμονής και την καλύτερη διαχείριση των συμπτωμάτων.

ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Εάν μία γυναίκα μείνει έγκυος ενώ έχει ενδομητρίωση οι πιθανότητες αποβολής ή εξωμήτριας κύησης δεν διαφέρουν από εκείνες των υγιών γυναικών. Μετά τον τοκετό και όσο διαρκεί η αμηνόρροια της λοχείας, η νόσος δεν επανεμφανίζεται. Ο μακροχρόνιος θηλασμός συνιστάται καθώς μειώνει τα ποσοστά υποτροπής.